![\"\"](\"http:\/\/onderzoek-wijkzorg.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Schermafbeelding-2019-02-17-om-12.39.43.png\")
<\/figure>De populaire opvatting hebben we zo geleerd op school: dat er een zender is en een ontvanger en dat er een boodschap over de lijn gaat tussen zender en ontvanger. In die opvatting is de mens een computer, want zo praten computers met elkaar. Het is daarbij van geen enkel belang dat een computer een kort rokje draagt. Wel dat een computer maar \u00e9\u00e9n ding tegelijk kan, al lijkt dat soms anders, omdat ze redelijk snel zijn. Maar ze kunnen alleen maar zenden of ontvangen. Mensen kunnen allebei tegelijk en nog veel meer. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
Menselijke communicatie is veel complexer dan dit zender\nontvanger model. Desondanks wordt veel\ndienstverlening en communicatie ingericht alsof we computers zijn. De hele\nsamenleving tendeert daarnaar. Ook de wijkzorg. Hoe we de menselijke\ncommunicatie ook kunnen duiden, daar komen we later op. Eerst zoeken we uit hoe\ndit vreemde computermodel, dat al lang achterhaald is, eerder meer dan minder\nvan invloed is op ons dagelijks gedrag. En dus ook op het gedrag van mensen die\nin de zorg werken.<\/p>\n\n\n\n
In deze technocratische opvatting wordt de communicatie tussen\nmensen gereduceerd tot de boodschap en met name de informatie in die boodschap.\nJe ziet dat in de praktijk heel sterk bij technocratische mensen zoals ICT\nmedewerkers of bestuurders die een moderne management opleiding hebben gedaan.\nDie sturen een bericht uit naar hun achterban, organisatie of cli\u00ebnten, of hoe\nze de ander ook noemen. Voor hen is daarmee de kous af. Ze hebben\ngecommuniceerd wat hun inhoud is. Het is nu aan de ontvanger om er iets mee te\ndoen. Sterker nog de verantwoordelijkheid wordt dan bij de ontvanger gelegd om\niets met de boodschap te doen.<\/p>\n\n\n\n
Er zijn in dit model 4 componenten van belang: De boodschap (en de daarin vervatte informatie) De zender De ontvanger Het kanaal<\/p>\n\n\n\n
Dit achterhaalde model werkt als een machtsfactor. Iets in\nde trant van: \u201czo hebben we met elkaar afgesproken dat we communiceren.\u201d En dan\nkom ik weer terecht bij het Thomas Theorema: Als mensen denken dat iets waar\nis, zijn de consequenties ook waar. <\/p>\n\n\n\n
Tegelijkertijd hebben mensen ongemeen veel last van deze\nopvatting. Hoe vaak ik niet gehoord heb dat de centrale leiding, niet goed\ncommuniceert is niet meer te tellen. Woedende reacties daarover, gelaten\nreacties en ook volstrekte anarchie, \u201cwant ze communiceren toch niet met ons.\u201d\nNatuurlijk mocht ik dan niet zeggen dat je ook iemand kunt opbellen om te\nvragen wat hij bedoelt. Dat was tegen het model zender ontvanger. <\/p>\n\n\n\n
In deze studie zie je die opvatting veel terugkomen in de\ncommunicatie van de leiding aan de teams van verzorgenden en vice versa en\ntussen de medewerkers van de teams en de mensen die verzorgd worden.<\/p>\n\n\n\n
We geven wat voorbeelden van beide.<\/p>\n\n\n\n
Technocratische communicatie tussen verzorgenden en verzorgden.<\/em><\/p>\n\n\n\n Wat dit verhaal compliceert is dat de communicatie tussen\nverzorgenden en verzorgden altijd binnen een context plaatsvindt die dwingend\nis. De hulp krijg je weliswaar van een mens die bij jou thuiskomt, maar de\ndienstverlening is van het bedrijf waar die persoon werkt. Dat bedrijf is weer\nafhankelijk van financiers, van wetgevers en aangesloten bij brancheorganisaties.\nAl die instituten zitten tegelijkertijd bij je aan bed. Ook die mens die de\nhulp biedt is niet alleen, maar heeft zich te houden aan wat het bedrijf vindt,\nde wet vindt en de brancheorganisaties hebben afgesproken. Alles hangt met\nalles samen.<\/p>\n\n\n\n Laten we het beginpunt nemen. In allerlei wetten is\nvastgelegd dat een kwetsbaar mens recht heeft op zorg. Daar hoort de\nfinanciering bij en allerlei zaken zoals frequentie en duur.<\/p>\n\n\n\n Net zoals de Nederlander recht heeft op onderwijs of\nassistentie van de politie. De wetgever draagt dan de uitvoer van die rechten\nover aan al dan niet particuliere uitvoerders.<\/p>\n\n\n\n In het geval van zorg in de wijk krijgen mensen een contract\naangeboden dat ze moeten tekenen. Zodra je ergens het woord \u2018moeten\u2019 tegenkomt\nin de communicatie, kun je zeggen dat je in het technocratische model van\nzender en ontvanger zit. Het roept dan ook een tegenstrijdige situatie op. Als\njij als mens hulpbehoevend bent geworden, regelt de wet dat je zonder\nvoorbehoud recht hebt op zorg. Tegelijkertijd hebben de uitvoerders bedacht dat\njij dan een contract \u201cmoet\u201d tekenen, anders zal de specifieke uitvoerder geen\nzorg leveren. Hetgeen betekent dat als je dat contract niet wilt, je ook geen\nzorg krijgt.<\/p>\n\n\n\n Een typisch voorbeeld van een consequentie van je medemens zien\nals computer en denken dat zenden genoeg is. We zullen later nog zien, dat dit\neerder dan bij gewone mensen bij de bio-politiek van overheden hoort, die graag\nmensen disciplineert. En zoals ik heb geconstateerd in deze studie, disciplineert\ntot de laatste seconde van een leven.<\/p>\n\n\n\n Terug naar het eerste contact. Het zender ontvanger model\nkraakt hier al, want de verzorgende die de intake doet, zendt een boodschap\nuit, die niet noodzakelijkerwijs haar eigen boodschap is, maar die van de\nbrancheorganisatie en haar werkgever. Hoe gaat zij dan om met iemand die\nbezwaar heeft tegen een contract? <\/p>\n\n\n\n Die inhoud van de contracten liegen er niet om. Voorzichtig\nzou ik willen stellen dat het door de advocaten van de brancheorganisatie is\nopgesteld, zodat redelijkerwijs te vermoeden valt dat het eerder ter\nbescherming van de branche en de dienstverlener is dan voor de mens in nood.\nHet is derhalve een manier van denken en werken die voor de hele branche geldt\nen de strategie\u00ebn en de methoden van denken en werken blootlegt van de mensen\ndie de samenleving inrichten.<\/p>\n\n\n\n Onderstaand twee voorbeelden dicht bij huis.<\/em><\/p>\n\n\n\n De contracten staan openbaar. Ik neem het voorbeeld van de\nzorgverlener Cordaan en van de zorgverlener Zorgbalans. Cordaan noemt het\ncontract leveringsvoorwaarden. Een woord dat past bij de apps die je download\nals je je werk wilt kunnen doen. Eerst de leveringsvoorwaarden accepteren,\nvoordat ik deze tekst kan schrijven. Zorgbalans noemt het een zorgovereenkomst.<\/p>\n\n\n\n Cordaan heeft van Acti-Z de tekst letterlijk overgenomen.\nVan een mens in nood wordt het nodige ge\u00ebist. De hulpbehoevende wordt cli\u00ebnt\ngenoemd. Daarmee wordt eenzijdig bepaald dat de relatie die van leverancier cli\u00ebnt\nis (zenden). Een hulpbehoevende is hulpbehoevend en niet een cli\u00ebnt van Albert\nHeijn, heeft geen keuzevrijheid, heeft geen ruimte om zichzelf minder\nhulpbehoevend op te stellen, kortom is afhankelijk. <\/p>\n\n\n\n De eisen zijn:<\/p>\n\n\n\n De straf die hierop staat is dat de mens in nood zijn hulp kwijtraakt of niet krijgt. De wijkzorg organisatie in Haarlem heeft daar nog aan toegevoegd:<\/p>\n\n\n\n Tja,\nu bent 80 heeft het aan uw hart, u bent bedlegerig en dus mag u geen loslopende\nhuisdieren meer hebben, anders kunt u geen hulp ontvangen. Daar gaat de trouwe\nviervoeter Fikkie.<\/p>\n\n\n\n De\ninhoud van het contract laten we verder buiten beschouwing. De vraag is wat een\ncontract allemaal doet. Hoe be\u00efnvloedt het het gedrag van de verzorgenden? Hoe be\u00efnvloedt\nhet het gedrag van de mensen die zorg nodig hebben? Zijn de omstanders ervan op\nde hoogte? Het is in ieder geval openbaar, maar dat wil niet zeggen dat het\nbekend is. Niemand leest in zijn vrije uurtjes de leveringsvoorwaarden van een\nzorg organisatie. <\/p>\n\n\n\n Het\nis onduidelijk hoelang dit al bestaat in de zorg. Wel is duidelijk dat\n\u201cleveringsvoorwaarden\u201d door alle leveranciers van diensten worden gebruikt en\ndat de meeste van het type zijn, uw plichten en onze rechten. Er staan vaak\ngekke dingen in die waarschijnlijk verwijzen naar een onprettige ervaring voor\nde leverancier, zoals in de voorwaarden van onze magnetron stond dat we onze\nhond (if any) er niet in mochten stoppen om hem te drogen.<\/p>\n\n\n\n Ik\nschaar die opmerking over geluidsopnames hieronder. Andersom schijnt wel te\nmogen. De verzorgende mag geluidsopnames maken van de hulpbehoevende, althans\nhet wordt niet overeengekomen.<\/p>\n\n\n\n Ook\nis duidelijk dat hierin de wereld gekaderd wordt in heldere definities. De\nzorgende mens wordt een dienstverlener in dienst van een zorgverlenende\ninstantie en de mens die zorg nodig heeft wordt klant. De ongeschreven wetten\nvan klant en leverancier zijn nu van toepassing. <\/p>\n\n\n\n In\neerst plaats gaat het er in deze paragraaf om dat dit een voorbeeld is waarin\nhet zender ontvanger model dominant is. Als wat medegedeeld wordt, alles dat\nmoet, alles dat uitgelegd wordt, alles dat als voorwaarde wordt gesteld, al\ndeze taaldaden zijn een voorbeeld van een zender die een boodschap stuurt naar\neen ontvanger. En het is in al die gevallen niet de bedoeling dat de ontvanger\nde zender aanspreekt op zijn boodschap.<\/p>\n\n\n\n Het\nis belangrijk om vast te stellen dat dit niet een rariteit is of buitensporig.\nHoewel we niet alle thuiszorgorganisaties hebben onderzocht, heeft elke\nthuiszorgorganisatie die we onderzochten, leveringsvoorwaarden. <\/p>\n\n\n\n Later\ngaan we dieper in op de betekenis van de tekst. We gebruiken daarvoor de\ncolleges die Michel Foucault gaf over bio-politiek in 1978. Michel Foucault had\nin die tijd een aanstelling als hoogleraar aan de Coll\u00e8ge de France. De enige\nplicht die hij en zijn collega\u2019s hadden aan dit Coll\u00e8ge, was dat ze 26 colleges\nper jaar gaven. De rest was vrij. Geen sturende politieke elite zoals in\nNederland. Hij mocht zeggen wat hij dacht, nee hij moest het. Daarnaast moesten\nde colleges open zijn. Iedereen mocht komen. En dat gebeurde. Er kwamen\nduizenden mensen op af. Men stond zelfs buiten te luisteren naar de niet al te\nharde stem van Michel Foucault via luidsprekers. In doodse stilte. Wij missen\nin de Nederlandse samenleving zo\u2019n vrijplaats en daarmee zijn de sociale\nwetenschappen niet meer dan een spreekbuis van de bestuurlijke elite. <\/p>\n\n\n\n In\nzijn colleges uit 1978 doceerde Michel Foucault dat er minimaal drie manieren\nwaren bedacht om de samenleving vorm te geven. De eerste noemde hij wetten. Wetten in de vorm van verboden. Voor wetten\nheb je heel veel fantasie nodig, omdat je moet gaan zitten bedenken wat mensen\nallemaal fout kunnen doen om het te kunnen verbieden. Dan noemde hij\ndiscipline. Dat zijn onder andere alle maatregelen die men treft om de wetten\naf te dwingen. Je gaat er daarbij vanuit, zegt hij, dat de mens in het algemeen\nniet in staat is om zich te gedragen. Als derde noemde hij securit\u00e9. Een term\ndie ik moeilijk kan vertalen, omdat veiligheid de lading niet dekt. Een\nbelangrijk deel van de securit\u00e9 is dat mensen in een samenleving zich\nherkenbaar dienen te gedragen, anders raken de instituties in de war.<\/p>\n\n\n\n Het\nis aan de lezer nu om de voorwaarden van alle zorgaanbieders zelf te duiden.\nGaat dit nog om zorg, of is hier sprake van het disciplineren van mensen en het\nherkenbaar maken van mensen door ze in een hokje te plaatsen.<\/p>\n\n\n\n Te\nvinden is dat er jaarlijks 100 leveringscontracten ontbonden worden en dat er\neen hoogleraar is die zich er mee bezig houdt. In de gevallen dat men naar de\nrechter stapt om weer verzorgd te worden weet niemand goed wat men hier nou mee\nmoet.<\/p>\n\n\n\n Er\nzijn geen cijfers bekend over hoeveel mensen geweigerd worden omdat ze niet aan\nde eisen voldoen. <\/p>\n\n\n\n In\nde volgende tekst een voorbeeld van de dominantie van het zender en ontvanger\nmodel in de relaties tussen de verzorgenden en hun leiding. De vraag wat er met\ninteractie bedoeld wordt komt pas na het bespreken van de dominante manier van\ncommuniceren door zorginstituten. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wat bedoelen we in deze studie met interactie? Het is lastig om dat simpel uit te leggen. Maar het is van belang. Interactie gaat over de manier waarop wij communiceren met elkaar als mens. Er is een heel technische opvatting over hoe wij communiceren die nog steeds door veel mensen zo ervaren wordt en er … <\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/onderzoek-wijkzorg.nl\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/Schermafbeelding-2019-02-17-om-12.50.48-1024x810.png\")
<\/figure>\n\n\n\n